Dance your Stress away
Η πιο συχνή συμβουλή που ακούω να δίνεται, και μάλιστα δωρεάν στις ημέρες μας είναι, μην αγχώνεσαι. Και την ακούω σε απίθανα μέρη. Σε καφέ όταν κάποιος παραγγέλνει και ο υπάλληλος τον εξυπηρετεί. Στο super market, όταν κάποιος πληρώνει στο ταμείο και δικαιολογείται στον επόμενο πελάτη για την καθυστέρηση. Είναι και η πιο συχνή παρότρυνση που δίνουν οι γονείς στα παιδιά τους στις μέρες μας. Μην αγχώνεσαι.
Είναι τόσο κακό το άγχος τελικά; Δεν θα μπω σε ιατρικά χωράφια για να αναλύσω το ποιες συνέπειες έχει το άγχος για τον άνθρωπο στο κομμάτι της σωματικής του υγείας, ωστόσο νομίζω μπορούμε να συμφωνήσουμε πως είναι σίγουρα ένα δυσάρεστο συναίσθημα. Κάτι μου λέει επίσης, πως η συμβουλή μην αγχώνεσαι που δίδεται αφιλοκερδώς και με περίσσια άνεση, δίδεται από ανθρώπους που κρίνουν εξ ιδίων τα αλλότρια.
Το άγχος λοιπόν στις ημέρες μας είναι ο πρωταγωνιστής των δυσάρεστων συναισθημάτων, ενώ η αντιμετώπιση του έχει δημιουργήσει βιομηχανία δισεκατομμυρίων στην κοινωνία μας. Την στιγμή που ένα 40% των ανθρώπων του δυτικού κόσμου δηλώνουν πως βιώνουν περίσσιο άγχος στην καθημερινότητα τους, οι φωνές που υπόσχονται ανακούφιση και απαλλαγή όλο και πληθαίνουν. Ιατρικές συνταγές, ψυχοθεραπεία παντός είδους, life coaches και online ειδικοί ισχυρίζονται πως η απάντηση βρίσκεται μέσα στο δικό τους προϊόν.
Ποιο είναι ωστόσο το ερώτημα, και τελικά ποια είναι η καταλληλότερη λύση; Η προσωπική μου προσέγγιση είναι η ίδια που εφαρμόζω σε κάθε πρόβλημα στην ζωή μου. Η πρώτη μου κίνηση είναι πάντα να ορίσω το πρόβλημα. Για εμένα ο καλύτερος ορισμός του άγχους είναι ο εξής: Stress is an autonomic arousal. Η λέξη κλειδί είναι autonomic. Πρόκειται για μια αυτόνομη πρωτοβουλία του οργανισμού μας, για την οποία εμείς δεν φέρουμε καμία ευθύνη, και δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτήν. Θέλω να παρατηρήσετε το εξής αξιοσημείωτο. Όταν αγχωνόμαστε, ούτε μπορούμε να κάνουμε άμεσα τον εαυτό μας καλύτερα, αλλά ούτε και χειρότερα. Εκείνος επέλεξε να μας δώσει αυτό το συναίσθημα για κάποιον λόγο που θεωρεί σημαντικό, και εμείς είμαστε εκεί για να το βιώσουμε.
Το άγχος έρχεται με την μορφή σωματικών αισθήσεων, αλλά πάντα συνοδεύεται από σκέψεις. Και εμείς τι κάνουμε συνήθως; Πολεμάμε τις σκέψεις με περισσότερες σκέψεις. Οι οποίες γεννούν νέες σκέψεις. Είναι πια ευρέως γνωστό πως το stress ενεργοποιεί το αμυντικό σύστημα του οργανισμού μας. Ο εγκέφαλος μας διαβάζει πως υπάρχει κάποιος κίνδυνος και μας φέρνει αντιμέτωπους με το πρωτόγονο σύστημα Fight, Flight or Freeze. Μας προετοιμάζει για μια μάχη, την οποία εμείς δεν έχουμε επιλέξει καν να δώσουμε.
Η αμυγδαλή διαβάζει την απειλή, το αίμα μας γεμίζει με κορτιζόλη και αδρεναλίνη. Το αίμα ταξιδεύει γρήγορα στους μυς ώστε να είμαστε έτοιμοι να εξουδετερώσουμε την απειλή, να τρέξουμε μακριά της ή να μείνουμε εντελώς ακίνητοι μέχρι να περάσει ο κίνδυνος. Στο φυσικό περιβάλλον που για χιλιάδες χρόνια εξελίχθηκε αυτός ο μηχανισμός, όλα αυτά βγάζουν νόημα. Όταν μια αρκούδα σε κυνηγά αυτό είναι πραγματικά το manual αντιμετώπισης της κατάστασης. Στον δυτικό ωστόσο τρόπο ζωής, αυτός ο μηχανισμός σπάνια βρίσκει έδαφος να δείξει την πραγματική του χρήση. Όταν κοιτάμε γύρω μας και δεν υπάρχει καμία αρκούδα, παρά μόνον λογαριασμοί, εξετάσεις, πρότυπα ζωής που είναι πλασματικά και standards που πρέπει να φτάσουμε, το αίμα που πηγαίνει στους μυς και η περίσσια αδρεναλίνη φέρνουν μόνον πονοκεφάλους, κόμπο στο στομάχι, επίμονες σκέψεις και ένα αίσθημα χρόνιας κόπωσης.
Θυμάστε την κορτιζόλη που λέγαμε πως γεμίζει το αίμα μας όταν έχουμε άγχος; Για να φύγει από εκεί και να διασπαστεί μπορεί να περάσουν και 5 ολόκληρες ώρες. Χρόνος στον οποίο συνήθως έχει εκκριθεί περισσότερη. Είτε είσαι στην Νέα Υόρκη και βρίσκεσαι σε μια πόλη γεμάτη ταχύτητα, είτε είσαι όπως εγώ σε μια σχολή χορού στην Πετρούπολη, όταν αγχώνεσαι το σωματικό recovery μετριέται σε ώρες, και αυτό εάν δεν επιδεινώσεις την κατάσταση με νέες ορμόνες.
Το άγχος είναι συναίσθημα της προσοχής. Είπαμε είναι αυτόνομη δράση του εγκεφάλου, που τι μας ζητά; Την προσοχή και την δράση μας επί κάποιου θέματος που κρίνει εκείνος πως είναι σημαντικό. Και εμείς τι κάνουμε; Προσπαθούμε να κρύψουμε το συναίσθημα αυτό από τους γύρω μας, το θεωρούμε ένδειξη αδυναμίας και αγοράζουμε προϊόντα και υπηρεσίες για να το διώξουμε. Συνήθως δεν πηγαίνει καλά αυτό.
Κατά την γνώμη μου, τώρα που ορίσαμε το άγχος, είναι πολύ εύκολο να το αποδομήσουμε και να το χρησιμοποιήσουμε για την χρήση που έχει. Ένας μηχανισμός υπενθύμισης που μπορεί κιόλας να σε κάνει να τρέχεις πιο γρήγορα. Προσωπικά λοιπόν εφαρμόζω την εξής τακτική, την οποία διδάσκω αναλυτικά και στους μαθητές μου.
Ακούω το μυαλό μου. Αναγνωρίζω το πρόβλημα που μου υπενθυμίζει. Αν πρέπει και μπορώ να κάνω κάτι για αυτό την ώρα που μου το προσφέρει, το κάνω. Αν όχι, στρέφω την προσοχή μου σε αυτό που εγώ επιλέγω να πράξω την δεδομένη στιγμή. Σταματάει αυτό το άγχος άμεσα; Όχι, είπαμε είναι αυτόνομο το σύστημα. Ωστόσο με το να στρέφω την προσοχή μου εκεί που εγώ επιλέγω, το εκπαιδεύω.
Όσον αφορά τώρα την κορτιζόλη που γεμίζει το αίμα μου, δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να διασπαστεί γρήγορα από την σωματική άσκηση. Για αυτό είναι εκεί εξ αρχής. Για να την χρησιμοποιήσουμε. Και μαντέψτε. Ο καλύτερος τρόπος για να συνδυάσει κανείς την άσκηση με την προσοχή, είναι ο χορός. Η έκφραση μέσω της κίνησης, η ταύτιση της με τον ρυθμό και η συγκέντρωση στην τεχνική και το μήνυμα, δεν κάνουν engage απλώς το σώμα, αλλά απαιτούν την απόλυτη προσήλωση του νου μας στο παρόν. Γιατί, όταν έχουμε άγχος ξέχασα να σας πω. Συνήθως είμαστε στο μέλλον.